Heremê Tamponî û Rojava

Mamoste Silêman

Dewleta Tirkîya û tayê hetkarê ya, goya semedo ke Cerablosî DAIŞî ra bigîrê; 24ê Tebaxa 2016î de bi çekanê giranan, dest bi “Operasyonê Firat Kalkanî” kerd. Cerablûs, El Raî, Ezaz, Elbab girewt binê destê xo. Dima zî 7ê Teşrîna Verîne 2017 de, dekewtê vakûrê Îdlîb û nizdîyê sîndorê Efrîne de bica bîy. Tirkîye, Îdlîb de mûxalîfan ra yew ordû awan kerd.

Ordûyê Tirkîye û bi OSOyî 20ê Çeleyê 2018î bi namebê “Zeytîn Dali Harekati” hêrişê Efrîne kerd. Dewleta Tirkîye, 19 Edare 2018 de destna Efrîne ser. Tirkîye, nika zî semedo ke bidekewê Rojeva; hedreya operasyonê leşkerî kenê. No husûs de her roj beyanatan danê çapemenî.

Rojhilatê Mîyanên de û heme dinya de, zafê ey mîyanê muslumanan de şer esto. Musluman, muslumanî kişeno. Dinya de şerî ke benê, se ra hewtayî, mîyanê muslumanan de benê û nê şeran de se ra hewtay musluman, muslumanî kişeno. Welatanê Muslumanan de zaf gonî billa (vila) bena. Heq esto ke Îqtîdarê Akp tede, heme dewletê îslaman, xo çiman ra vîyarnê. Heq esto ke heme muslumanî, hinê kulturê aşîtî û dîyalogî esas bigêrê. Şer de israr, xeyrî însanî yo. Sey heme şeran, laj û keyneyê xizanan mirenê, keye û warê înan xeripêno. Peynîya nê şeran de, fabrikatorê çekan û tayê çimakerdeyî dewlemend benê.

Goreyê mi, heme dinya de, bê şerê azadî, heme şerî; seba talanê ekonomîyî, îşgalkerdişê erdan û îqtîdarê sîyasîsîyî benê.

Gelo Dewleta Tirkîya, çirê meseleya kurdan çaraeser nêkena? Yan zî Tirkîye, çirê hêrişê Rojavanaî kena? Merdimî ke no sîstem ra miqat benê, semedo ke îqtîdar de bimanê; hem zerreyê Tirkîye de, hem zî teberê Tirkîye de heme wext dişmenan peyda kenê. Bê polîtîkaya popîlîst û nîjadperestey, yewna çîy înan dest de nîmendo. Xora her hêriş ra pey, yew pêla şovenîzm û nîjadperesteya Tirkîtey wardena. Aye ra her weçînayîş ra ver, wazenê ke hêrişê kurdanê Rojavanî bikê/bikerê. Goreyê înan; ‘Eke Rojawan de, kurdî wayîrê yew statuyê bibê, tesîr û hêzê înan ra kurdî Vakûrî zî sebaroj ko doza statuyî bikê. Îqtîdarê AKP zî wazeno ke, sey Osmanîyan Vakûrî Sûrîye, bigêro binê kontrolê xo. Û dima zî firset veyno, Kerkuk û Mosilî zî bigêro binê destê xo. Goreyê ma, no zîhnîyet û no têgeyr; bi temam qaos, gonî billakerdiş, mîyanê şaran de dişmeney ra vêşêr yewna çîy nêano. Dinya de heme kes zano ke kurdî estê. Eke Tirkîye de, demokrasî înşa bibo û Dewleta Tirkîye heqanê kurdan qebul biko, no şer zî kok ra qedîno.

19 Kanûne 2018 de, semedo ke Hezê Leşkerê Amerîka Rojava  ra peyserbiancê Donald Trûpî, yew twitter visto medyaya sosyale. Amerîka, sindorê Tirkîya û Rojavanê Rojeva de, bi xorîneya 32 km, yew heremê Tamponî pêşnîyaz kerdo. Mewzûyê Tamponî de, Tirkîye û Amerîka yew hewa nêfikrênê. Hemserekê Konseyê Sûrîyeya Demokratîke Îlham Ehmedî, Amerîka de, Trûmpî reyde yew pêveynayîş kerdo. Trûmpî, Îlham Ehmedî ra vato ke; “Ma seba kurdan yew heremê tamponî awan kenê.” Gareyê ma eke Kurdê Rojavayî, Rejîmê Sûrîye reyde pêbikê xora hewceyê Heremê Tamponî zî nêkeno. Peynî-peynî de zî Rejîmê Sûrîye ko meseleya kurdan bi dîyalog çareser biko. Çunku Sûrîye, Sûrîyeya verêne nîya. Kurdî; hinê wayîrê yew hêz ê. Kurdî Sûrîye, dinya de yenê qebul kerdîş. Kurdanê Sûrîye no statu zî heq kerdo.

Mîyanê Tirkîya û Rûsya de mûtabaqatê Îdlîbî imze bîyo. Goreyê nê mûtabakatî, Tirkîye ganî hetan peynîya Serra 2018î, grûbanê radîkalan ra çekê giranî bigirewtnî. La Tirkîye gureyê xo nêkerdo. Mesela Îdlîb de, Heyet Tahrîr el Şam esto. No rêxistin, verra şono bi hêz beno. Ferqê nê rêxistinî û DAIŞî çin o. Derdê Tirkîye, berterafkerdişê statûyê Rojava yo. Derdê Rûsya zî berterafkerdişê rêxistinanê radîkalan o. Yew het ra Rejîmê Sûrîye; OSOyî se terorîst name kena. La OSO; mutefîqê Tirkîya yo. Verê vatnê, ma şonê Şam de Camîyê Emewîyî de nimaj kenê. La no hesab nêtewişt. Eyro zî wazenê ke hinê Beşar Esadî reyde têkilîyan virazê. Xora nê têkilîyan, Rûsya ser ra virazenê. Rûsya, destekê teyeranê cengî tede, heme hewa ra ardim dana Rejîmê Sûrîye.  Yanî mîyanê Rûsya û Sûrîye de, yew dostaneya stratejîke esta. Çi wext biwazê, Tirkîya Sûrîye ra teber kenê.

No welat de, eke aqlo selîm û dîyalog esas bigêrîyo; ne qrîzê sîyasî maneno, ne zî qrîzê ekonomîy maneno. Zerre de meseleya kurdan çareser bibo, teberê Tirkîya de mesele nêmanena. Rojava de, Başûr de û Rojhilat de, eqrebeyê kurdanê Tirkîye estê. Dewleta Tirkîye; bi aştîyane meseleya kurdan çarser biko, dosteya heme kurdan qezenc kena. Şer de israr, yew gureyê aqilî nîyo.

Dikarî Biecibînî