Heqê dewlete û heqê merdiman

Heq, edalet û hiqûq… Her wext nê hîrê çiyê muhîmî bîyê babetê munaqaşeyan û her kes goreyê xo nê her hîrê çiyanê muhîman şuxulnayo. Heq her çiyî ra ver seba heme merdimayîye esto û çiyo ke bêro dayene ney çiyo ke xura eîdê merdimî yo. Labelê tarîxê merdimayîye naye bi tewrêko bîn ma rê nîşan dano. Tarîx de zî ma vînenê ke her tim îqtîdarî bîyê û nê îqtîdarî heqo ke eîdê her kesan o, girewtê binê kontrolê xo û eke biwazî dayî merdiman. Vera naye de ê ke wayîrê heqî bî her tim sere wedarnayî û kerdê ke heqo ke eîdê înan o, bigîrî destê xo. Hîrê çiyanê muhîman ra yo heq, ma vat, labelê awanbîyayîşê dewletan ra dima ‘hiqûq’ o ke nê hîrê çiyanê muhîman ra yo vejîya orte û seba ke merdimî biresî heqanê xo hiqûq xo rê sey rayîrêko pîroz dîyê. Helbet hiqûq ê çiyanê muhîman ra yo labelê her çiyî ra ver estbîyayîşê hiqûqî kesê ke heqanê xo ra mehrûm bîyê ra ney, îqtîdarî ra hêna zêde feyde dayo û kerdo ke merdimi bi qeraranê îqtîdarî yan zî bi nameyêko bîn dewlete bikewî heqanê xo dima… Bi no qeyde ma eşkenî vajî ke mîyanê nê hîrê çiyan de çiyo ke hetê îqtîdaran ra ma rê ameyo ferzkerdiş zî esto.

Heq û hiqûq na çarçewe de vejîyenî ma ver û esasê xo de edalet heminan gêno mîyanê xo. Edalet estbîyayîşê merdimayîye ra heta nika esto û bingeho en pîl o cuye yo. Çunkî eke cayêk de edalet çin bo uca de tu kes nêeşkeno behsê heq û hiqûq bikero. Aye ra her çiyî ra ver cuye de esas edalet o û kamca de beno wa bibo bê edalet çiyêko bîn nêeşkeno cuye saz bikero. Aye ra gêrayîşê heme merdiman esasê xo de edalet o; heq û hiqûqo ke yenî waştene heme seba resayîşê edaletî yê. Seserra 21ine de no gêrayîş heme wextan ra hêna zor o labelê ê ke heqê xo dima yê heme çiyan girewtî çimanê xo ver û seba ke heqê xo bigîrî û edaleto esasin awan bikî mucadeleyêko pîl danî.

Hewteyo verên hewteyo heqê merdiman bi. Hewteyêko winasî de heme dewletan de eynî fotografî ameyî antene. Her cayê dinya de hewteyo heqê merdiman de îhlalê heqan ameyî ciwîyayene. Şer, pêrodayîş, koç, zilm û her tewir îhlalî no dem de ameyê ciwîyayêne û heqê merdiman binê linganê îqtîdarî de hêna sey her wext pelexîya. Bitaybetî çiyê ke no hewte Kurdistan de ciwîyayê; kerdenanê dewleta tirke vetê çimanê heme kesan ver. Û şexsê dewleta tirke de kerdenanê heme dewletan xo mojna heme kesan. Heq, hiqûq û edalet nê her hîrê çiyê muhîmî no hewte de hêna binê lingan de bîyê û tena çiyêk mojnayî ma; heqê dewletan û heqê merdiman cîya yê. Kamcîn hêz, kamcîn dewlete û kamcîn pergale beno wa bibo, heta ke merdimê bindest û mezlûmî nêresî heqanê xo û edaleto raşteqîn o merdimayîye awan nêkerî; heq beno di lete û yew beno ê dewlete yew zî beno ê mezlûman. Do mezlûmî heqê xo yê bigîrî û hişmendîya dewlete ya îhlalker û zilmkar perçe bikerî. Mucadeleyo ke Kurdistan de yeno dayene mojneno heme dinya ke tu hêrişî nêeşkenî vernîya gêrayîşê heq û edaletî bigîrî û şaran biqedînî…

Dikarî Biecibînî